นักโดดน้ำ - เรื่องเล่าจากสะพานมอญ

เรื่องโดย โทรนัด เทียนอุดม

ภาพโดย สุดภูไพร หวังภูกลาง

วณัฐ ศรีวิชัย 

นักโดดน้ำ – เรื่องเล่าจากสะพานมอญ

บทนำ

มันเป็นวันที่ฝนยังคงตกลงมาอย่างไม่ขาดสาย แม้ไม่ตกหนักแต่ก็ตกไม่หยุด สายลมกรรโชกส่งเสียงหวีดหวิว ปัดเศษฝุ่นตามพื้นถนนลูกรังสีแดงให้ปลิวว่อนในอากาศ เบื้องบนท้องฟ้ามืดครึ้มราวกับกลางคืนทั้งๆที่เพิ่งเป็นเวลาเพียงแค่บ่ายสี่โมงในยามเย็นของวันศุกร์ธรรมดาๆวันหนึ่งในเดือนกรกฎาคม

บ้านแพหลังเล็กโคลงเคลงตามกระแสคลื่นน้ำทีเกิดจากเรืออีป๊าบ เรือหางยาวน้ำตื้นที่วิ่งไปมาในสายน้ำซองกาเลียที่ไหลผ่านจากผืนแผ่นดินพม่าสู่แผ่นดินทองของไทย ในเขตจังหวัดกาญจนบุรี

เวลานี้ ณ สถานที่ท่องเที่ยวลับแลแห่ง อ.สังขละบุรี มีผู้คนบางตาง อันเกิดจากธรรมชาติของคนที่มิใช่สัตว์ผิวเปียก ที่นิยมชมชอบความเปียกชื้นจากสายฝน ผมและเพื่อนต่างปลดสัม-“ภาระ” ลงวางกับพื้นเรือน หลังการเดินทางอันยาวนาน จากเมืองกรุงสู่เมืองไกล บนรถไฟและรถสองแถวที่เก่าจนสีแดงบนตัวรถแปรเปลี่ยนเป็นสีแดงดำน่ากลัวของสนิม

 ขณะเอนกายหมายจะพักผ่อน ผมเงยหน้ามองไปยังทิศเบื้องขวาหันหน้าสู่ผืนน้ำ  สะพานไม้
อุตตมานุสรณ์ หรือสะพานไม้มอญอันโด่งดังก็เด่นตระหง่านเป็นเงาดำทะมึนอยู่กลางสายฝน พลันนั้นคล้ายท้องฟ้าสว่างเปิดออกวูบหนึ่งให้แสงลำเล็กลอดลงมา แม้สายฝนอาจทำให้สายตาของผมพร่ามัวลงไปบ้าง ทว่าแสงวูบเดียวนั้นก็เพียงพอให้ผมเห็นร่างหนึ่งยืนชิดอยู่ริมขอบสะพาน

สะพานไม้อุตตมานุสรณ์ ที่มีความสูงจากผืนน้ำเบื้องล่างกว่า ยี่สิบเมตร!

ร่างนั้นยืนตัวตรง เหยียดหลังขึ้นและสองมือแนบกับลำตัวที่เปลือยเปล่า เผยให้เห็นผิวสีดำคล้ำแดด กางเกงขาสั้นที่สวมใส่ ยิ่งดูสั้นลงไปอีกเมื่อเทียบกับท่อนขายาวสีดำ

เสียงโต้ตอบแว่วผ่านในสายลมหวิวและหยาดฝนกระทบน้ำ จากคนบนสะพานกับผู้คนแพข้างเคียง ฟังไม่ได้ศัพท์จนราวกับเป็นเสียงของภูตผีปีศาจที่ออกมาเล่นสนุกในยามฟ้าวิปริต

เรือนแพโคลงหนักเมื่อเรืออีป๊าบลำหนึ่งแล่นผ่านไปด้วยความเร็วสูง เพื่อนคนหนึ่งหันไปสถบเบาๆ ก่อนจะเริ่มเปลี่ยนชุดแต่งกายที่เปียกอับมาทั้งวัน แต่ร่างมืดบนสะพานกลับไม่ยอมให้ผมละสายตาไปจากมัน

ร่างนั้นทำท่าจะกระโดด ขณะที่ลำแสงเล็กๆที่เล็ดลอดเมฆมืดลงมาเมื่อครู่ ได้หายไปแล้วอย่างสมบูรณ์

จิตใจอันร้อนรนและมัวหม่นของผม ถูกบรรยากาศรอบตัวชักจูงให้คิดถึงภาพอันน่าหวาดกลัวที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคตอันใกล้ บนฟ้าฝนกำลังตกหนักและถี่ขึ้นทุกที อากาศเย็นและชื้นจัดแต่คอของผมกลับแห้งผาก เหงื่อหลายเม็ดผุดพรายออกจนเต็มใบหน้า

ชายบนสะพาน เขย่งตัวขึ้นพร้อมวาดแขนเรียวยาวขึ้นเหนือศีรษะจนร่างที่ผอมอยู่แล้วดูคล้ายไม้เสียบผี

ลมหายใจผมขาดห้วงแต่หัวใจกลับเต้นหนักจนแทบจะหลุดจากอก ขณะร่างสีดำขมุกขมัวโดดลงมาสู่ท้องน้ำ

เสียงตูมใหญ่ดังชัดเจน จนผมคล้ายถูกค้อนใหญ่ทุบเต็มแรงเข้าที่ศีรษะ ภาพผืนน้ำแตกออกกลืนกินร่างผอมให้ดิ่งหายไปในความมืดหลอนเข้าไปในประสาท

ทันใดนั้น ฟ้าแลบก็แหวกเมฆระเบิดฟ้าให้สว่างวาบอยู่ไม่ไกลจากสะพาน แม้ไม่ทำอันตรายแต่ก็ทำให้ใจของผมเต้นระรัว สายตาจับจ้องไปยังผืนน้ำที่จะกระจายตัวออก - - ภาวนาให้ร่างนั้นผุดขึ้นสู่ผิวน้ำ

ทว่า ผมมองอะไรไม่เห็นเสียแล้ว ลมและฝนที่กระหน่ำลงมาทำให้สายตาของผมในเวลานี้พร่ามัวจนแทบจะบอด และเสียงฟ้าผ่าดังสนั่นก็ปิดโสตประสาทของผมให้ดับสนิทลงตามกัน

. . . . . .  . . . .

พื้นไม้บนเรือนแพใต้ฝ่าเท้าแม้เย็นเยียบแต่ไม่น่าจะเทียบได้กลับสายน้ำเบื้องหน้า

            คืนนั้นผมนอนไม่หลับ จากลมและฝนที่แปรเปลี่ยนเป็น “พายุ” ทั้งภายนอกแพและภายในจิตใจ

๑ มันชื่อ “ไอ้มืด”

            เสียงเครื่องของเรืออีป๊าบ ดังขึ้นคล้ายแมวตัวใหญ่คำรามในลำคอ ปลุกพวกเราจากการนอนหลับแทนเสียงไก่ขันจากภาพชนบทในจินตนาการของคนส่วนใหญ่ พวกเราตื่นกันแล้วแต่ยังคงซุกตัวอยู่ใต้ผ้านวมผืนใหญ่ ฝนที่ตกๆหยุดๆทำให้อากาศเย็นสบายเกินกว่าจะรีบลุก

            อากาศยามเช้าใต้สะพานมอญ บนเรือนแพแห่งนี้บริสุทธิ์จนพวกเรานึกละโมภ อยากเก็บใส่ขวดไปฝากคนรักที่จากมา ทั้งๆที่ปอดทั้งสองข้างก็สูบเก็บไว้เต็มจนแทบทะลัก

“คนที่โดดสะพานมีคนเดียว ,ไอ้มืด มันอยู่แถวๆนี้แหละไปๆมาๆ”พี่นี - สุธาพร ขวัญธนรักษ์ แม่ค้าร้านก๋วยเตี๋ยวเจ้าประจำของไอ้มืด เล่าให้เราฟัง เมื่อผมถามถึงเหตุการณ์เมื่อวานที่ความทรงจำยังแจ่มชัดท่ามกลางสายฝนพร่ามัว

จากคำบอกเล่าของชาวบ้านคนอื่นๆละแวกใกล้เคียง ก็ยืนยันทำให้ผมรู้ว่าสิ่งที่ได้พบเจอกับตัวเองเมื่อวานไม่ใช่ภาพหลอนหรือภูติผีปีศาจ หากแต่เป็น “นักโดดน้ำ”

เรื่องของมืดหรือไอ้มืด บางทีอาจฟังดูแล้วเป็นเรื่องเล่า เป็นนิทาน มากกว่าเป็นความจริง มันเป็นเรื่องเหลือเชื่อเกี่ยวกับคนที่หากินอยู่บนสะพานและแม่น้ำใต้สะพานด้วยการกระโดดน้ำจนทำให้ผู้คนพากันเรียกเขาว่านักโดดน้ำ แต่บางครั้งมืดก็ถูกเรียกว่า “ไอ้บ้า”

“ไอ้บ้า” อาจเป็นชื่อที่ฟังดูหยาบ แต่ในที่นี้ มันอาจสื่อถึงความเป็นกันเองและสนิทชิดเชื้อ ของคนในชุมชนที่มีต่อเด็กอายุ 19 ปีคนหนึ่ง

แต่ผมคิดผิด

ไอ้มืดแม้จะใช้ชีวิตอยู่ในบริเวณนี้ ทุกคนรู้จักเขา ทว่าเรื่องราวชีวิตของไอ้มืดกลับดูมืดมิดกว่าชื่อมากมายนัก จากการสอบถามผู้คน เรื่องเล่าเกี่ยวกับ “ไอ้มืด” ที่เราได้รับดูน่าแปลกใจและน่าสนใจในขณะเดียวกัน ข้อมูลสำคัญหลายอย่างถูกเล่าไปคนละทาง แม้จากร้านอาหารที่อ้างว่า “ไอ้มืด” แวะมาเกือบทุกวัน แม้จากวินเรือนำเที่ยวประจำสะพานมอญ ที่อ้างว่างสนิทกับชายหนุ่ม

บ้างบอกว่า พ่อกับแม่ของมืดตายจากไป

บ้างบอกว่ามืดไม่มีพ่อแม่

บ้างบอกว่ามืดเป็นเด็กวัด อาศัยกิน-นอนในวัด

บ้างก็บอกว่ามืดเป็นเด็กเร่ร่อน ไร้ที่ซุกหัวนอน

คำบอกเล่าทั้งหมดแทบไม่มีคำใดที่ตรงกัน แต่มีเพียงจุดเดียวที่เหมือนกันนั่นก็คือเรื่องทั้งหมด เป็นเรื่องที่น่าเศร้า แต่อย่างไรก็ตามหากคำว่า “อาชีพ” นักโดดน้ำเป็นจริง ย่อมแสดงว่าคนๆนั้นอยู่รอดได้ด้วยความสามารถของตนเอง เหตุการณ์ในอดีตหรือที่มา ก็ไม่น่าจะสลักสำคัญอะไรมากไปกว่าปัจจุบัน

๒ ความจริงของนักโดดน้ำ

เสียงกริ่งของจักรยานทรงแม่บ้านญี่ปุ่นคันใหญ่แว่วมาในสายฝนและฟ้าขมุกขมัว ถนนที่ลาดเอียงทำมุมเกือบ 30 องศาจากพื้นราบทำให้การเบรกของรถจักรยานต้องอาศัยฝ่าเท้าในการช่วยชะลอ และยิ่งในเวลาฝนตกถนนลื่นเช่นนี้ เราจึงเห็นรถจักรยานของไอ้มืด เบรกยาวมาแต่ไกล

เด็กหนุ่มผิวเข้ม ใบหน้าสันทัด ดวงตากลมโต สวิงตัวลงจากรถจักรยาน มองเข้าไปในศาลาที่ปลูกเป็นทางเข้าสู่สะพานไม้ ที่มีผม,เพื่อนช่างภาพ และเหล่าเรือวินนั่งอยู่ ผมกล่าวแนะนำตัวและบทสนทนาที่แปลกที่สุดในชีวิตของผมก็เริ่มต้นขึ้น

ไอ้มืดเล่าให้พวกเราฟังว่ามันเกิดที่ ตชด.บ้านที่ไร้ป้า ต.สังขละบุรี แต่เขาไม่รู้จักพ่อหรือแม่ ไม่มีญาติพี่น้อง และที่สำคัญ เขาไม่มีสัญชาติ ไม่มีเอกสารราชการใดๆ ที่จะยืนยันถึงการมีตัวตนอยู่ เว้นไว้เสียแต่ร่างผอมดำของเด็กหนุ่มอายุ 19 ปี ในเสื้อยืดสีหม่น และกางเกงยีนส์ขาสั้นที่กำลังยืนอยู่ต่อหน้าเราในขณะนี้

“ผมมีคลิปด้วยนะ รวมกันเกือบสิบล้านวิวแน่ะ” ไอ้มืดพูดขึ้นเมื่อผมถามถึงเรื่องของการโดดน้ำที่เขายึดถือเป็นอาชีพหลักและความภาคภูมิใจ แต่ไม่ว่ามันจะพูดเล่นหรือจงใจเรื่องดังกล่าวก็ไม่เป็นความจริง
นักโดดน้ำ-สะพานมอญ อาจหาเจอได้ในช่องของเว็บไซต์ยูทูป ทว่าคำนวณอย่างไรก็ไม่มีทางถึงสิบล้านวิว

ในด้านรายได้ ไอ้มืดบอกกับเราว่าบางคราวโชคดีได้ทิปเป็นจำนวนหลายพันบาทต่อครั้งและเป็นจำนวนหลายหมื่นบาทต่อวัน แต่บางครั้งก็ไม่ได้เลย

เมื่อเราถามถึงความฝัน ไอ้มืดตอบกับเราว่ามันเคยฝันจะเป็น ตชด. แต่ถึงอย่างไรก็คงเป็นไปไม่ได้

“ทำไมละ เรียนไม่ถึงหรือ” ผมถาม

“ผมอาจต้องไปทำงานที่ได้เงินดีกว่านี้ เป็นดารา เป็นอะไรพวกนี้” ไอ้มืดตอบใบหน้าจริงจัง

ผมยิ้ม รู้สึกชอบในคำตอบของชายหนุ่มแววตาใสซื่อเบื้องหน้า แม้จะไม่เชื่อก็ตาม

“อยากไปบอร์เดอร์แลนด์มั้ย ผมกับน้องๆกำลังดูหนังอยู่” ไอ้มืดกล่าวชวน ผมไม่รู้ว่าเขาอยากดูหนังต่อหรือแม้กระทั่งว่า “บอร์เดอร์แลนด์” ที่หากแปลไทยก็จะได้ความว่า “ดินแดนชายขอบ” ที่เขาพูดถึงมีอยู่จริงหรือเปล่าด้วยซ้ำ

๓ บอร์เดอร์แลนด์

ไอ้มืดพาผมและเพื่อนซ้อนเมล์เครื่อง หรือรถมอเตอร์ไซค์ทั่วไปที่ยืมเจ้าของร้านกาแฟใกล้ๆ มาส่งยังบ้านหลังหนึ่งที่ทาสีสันสดใส ใจกลางอำเภอสังขละบุรี หน้าบ้านมีป้ายไวนิลขนาดใหญ่อ่านได้ใจความตามที่
ไอ้มืดบอก “บอร์เดอร์แลนด์” แม้ในตอนนี้ผมอาจจะสงสัยในหลายๆอย่างที่เขาพูด ทว่าอย่างน้อย บอร์เดอร์แลนด์ก็มีอยู่จริง

ในบ้านหลังนั้นเราพบกับ ครูตุ๋ย - วิมพร โสภาปัจจุสมัย ครูไม่ประจำแต่อาสาทำงานเป็นประจำแห่งมูลนิธิบ้านเด็กป่า มูลนิธิที่ช่วยเหลือเด็กด้อยโอกาสทั้งการศึกษา และครอบครัว

ครูตุ๋ย สาวใหญ่ที่อายุเป็นเพียงตัวเลขดูท่าทางกระฉับกระเฉง ด้วยผมที่ตัดสั้นเสมอบ่าและแววตาสดใสของวัยรุ่นเล่าให้เราฟังว่า รู้จักกับมืดตั้งแต่ตอนที่มืดเป็นเด็กเร่ร่อน เป็นมุมมืดของสังคมที่ไม่มีใครอยากยื่นมือเข้าไปสัมผัส ในช่วงอายุประมาณ 12 ปีตอนนั้นมืดบอกกับครูว่าตนเองอยู่ ป.5 แต่จริงๆแล้วเพิ่งเรียนจบแค่ ป.2 เท่านั้น

“เขาชอบพูดว่า `สักวันหนึ่งผมจะได้อยู่ดีกว่านี้’” ครูตุ๋ยหรือครูที่ไอ้มืดเรียกว่าแม่ เล่าถึงความใฝ่ฝันของเด็กหนุ่ม ด้วยแววตาอ่อนโยน

ไอ้มืดออกจากมูลนิธิ ในหลายปีถัดมา ท่ามกลางความไม่เห็นด้วยของครูหลายคน และเมื่อถูกถามถึงที่อยู่ที่นอน มืดตอบกลับมาว่า “เพื่อนผมมีเยอะแยะ” และมืดก็เริ่มออกสู่โลกกว้างอีกครั้ง

“มืดเป็นเด็กเก่ง หัวไว” ครูตุ๋ยให้ความเห็นเกี่ยวกับไอ้มืดไว้อย่างน่าสนใจสอดคล้องกับ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นหลังจากมืดได้ออกจากมูลนิธิ เธอได้ข่าวว่ามืดเข้าร่วมอบรมมัคคุเทศก์ของเทศบาล จนในที่สุดก็เป็นที่รู้จักกันทั่วไปในฐานะมัคคุเทศก์ฝีปากดีและนักโดดน้ำแห่งสังขละบุรี

ตอนนี้มืดได้กลับมายังมูลนิธิอีกครั้งในฐานะเพื่อนรุ่นพี่ของน้องๆแม้จะพูดไม่ได้เต็มปากเต็มคำว่าเป็นครูคนใหม่ แต่ก็นับว่ามีความพยายามที่จะแวะเวียนมาทำประโยชน์แก่ “บ้าน” หลังสำคัญในอดีต

ก่อนเราจะจากลากันในบ่ายวันนั้น ผมถามมืดอีกครั้ง - - ถึงอนาคตของนักโดดน้ำ มืดตอบกับพวกเราโดยแทบไม่หยุดคิดว่ามีแผนจะเลิกภายใน 2 ปี ผมใจหายแม้ทราบดีถึงอายุของคนที่หมุนตามกาลเวลา

“ผมกำลังจะฝึกเด็กใหม่” มืดตอบราวกับอ่านใจ

“แล้วเล็งๆไว้บ้างหรือยัง” ผมถามต่อวาดฝันถึงแก๊งนักโดดน้ำหน้าใหม่ที่จะเข้าสู่วงการ

“ผมเห็นน้องคนหนึ่ง พึ่งเกิดมาได้หลายเดือนละ” มืดตอบใบหน้าจริงจัง

ผมยิ้ม รู้สึกชอบในคำตอบของเขา - - แม้จะไม่เชื่อเลยก็ตาม

๔ ต๋อง เมฆ

          ผมใช้ชายเสื้อยืดเช็ดหน้าปัทม์นาฬิกาข้อมือ จนหมดละอองฝน ผมไม่อยากเสียมันไป ถึงแม้คนขายจะบอกว่ามันเป็นนาฬิกากันน้ำแต่ผมก็ไม่อยากเสี่ยงกับนาฬิกาเรือนละร้อยกว่าบาท เวลาเกือบ 5 โมงเย็นแล้ว แสงกำลังจะหมด ฟ้ายังครึ้มเมฆและฝนยังตกหนักราวกับฟ้ารั่ว

            บนศาลาสะพานไม้ เหล่าเรือวินเสื้อกั๊กส้มหลายคนกำลังนั่งโขกหมากฮอสกันอย่างสนุกสนาน บ้างโขกเองบ้าง บ้างชี้ช่องทางต่างๆ ให้ฝั่งที่เชียร์

            “ชนะอยู่แล้วแข่งกับพวกไม่มีสมอง” พี่สุนัน สำอางค์ วินร่างใหญ่คนหนึ่งในหมวกแก๊ปเก่าๆพูดขึ้น ก่อนเสียง เฮ จะดังขึ้นกลางวงล้อม

            “ไอ้พวกมีหัวไว้ใส่หมวก เก่งไม่กลัวกลัวช้าโว้ย” สองตาผ่านไป วินหนุ่มฝั่งตรงข้ามก็โวขึ้นอย่างได้ใจเมื่อเห็นคู่แข่งคิดหนัก กับตาหมากที่ตนพึ่งเดิน

            ในขณะที่ตารางหมากฮอสกำลังจะรู้ผล ไอ้มืดก็ปรากฏตัวขึ้นบนศาลาสะพานไม้ พร้อมกับรอยยิ้มและจักรยานญี่ปุ่นคันเดิม เย็นนี้ผมและเพื่อนช่างภาพนัดเขามาโดดน้ำให้ดูเป็นพิเศษ

            หลังจากทักทายตามสมควร ผมก็เอ่ยปากขอเบอร์ติดต่อ ตอนนั้นเองที่ไอ้มืดบอกกับผมว่าชื่อจริงๆของเขาคือ ต๋อง นามสกุล เมฆ

ต๋อง เมฆ นักโดดน้ำแห่งสะพานมอญไม่ใช่ ไอ้มืด

            ผมลังเลอยู่ครู่หนึ่งก่อนจะบันทึกชื่อของเด็กหนุ่มผิวคล้ำ ลงสมุดโทรศัพท์ แต่ไม่ลืมวงเล็บไว้ว่า “ไอ้มืด”

๕ วิถีแห่งนักโดดน้ำ

นักโดดน้ำชื่อดังแห่งสะพานมอญเล่าให้เราฟังว่าเริ่มโดดน้ำครั้งแรกเมื่อไรนั้น เขาจำไม่ได้เสียแล้วแต่หากการยึดเป็นอาชีพและได้รับ “ทิป” ครั้งแรกนั้นเริ่มขึ้นเมื่อ 7 ปีก่อน

ต๋องเล่าว่าหากนักท่องเที่ยวต้องการที่จะลองโดดดูบ้าง ก็สามารถทำได้แต่เขาไม่สนับสนุน เนื่องจากหากมีใครเป็นอะไรไปย่อมส่งผลถึงชื่อเสียงของสะพานมอญ และชีวิตของคนจำนวนมาก

การโดดน้ำจากที่สูงเป็นทักษะที่ต้องอาศัยการฝึกฝนและไม่เปิดโอกาสให้ผู้ฝึกผิดพลาดได้บ่อยนัก เนื่องจากการผิดพลาดแต่ละครั้งไม่ว่าจะเกิดจากอะไรก็ตาม การผิดพลาดนั้นอาจหมายถึงชีวิต

เมื่อฝนซาลงจนเหลือเพียงสัมผัสเบาบางต๋องขี่จักรยานญี่ปุ่นคู่ใจคันใหญ่กว่าตัวนำเรามายังกลางสะพานไม้ เขาจอดรถและถอดเสื้อออกเผยให้เห็นกล้ามเนื้อกระชับ แม้ไม่ใหญ่โต แต่ก็อาจล้มคนตัวใหญ่ได้สบายๆ เราพูดคุยกันครู่หนึ่งก่อนที่ต๋อง จะยื่นเสื้อยืดรวมถึงไอโฟน-หูฟังสีแดงสดฝากไว้กับพวกเรา

“เดี๋ยวผมจะโดดให้ซักสองรอบนะ” ต๋องพูดแล้วเดินไปยังขอบสะพาน ปีนข้ามและหยุดอยู่บนขอบสามเหลี่ยมที่ใช้รับน้ำหนักของสะพาน ซึ่งเป็นทรงเลขาคณิตที่แข็งแรงและนิยมมากที่สุดในการก่อสร้าง

สะพานมอญสำหรับคนทั่วไปอาจเป็นสถานที่ท่องเที่ยว หรือตลาดทางการค้า ที่สร้างจากไม้แดง หนักเกือบ 2700 ตัน จำนวน 3557 ชิ้นในการบูรณะครั้งล่าสุด (เป็นครั้งที่ 5) จากคำบอกเล่าของ พี่เย็น-ดอกใหญ่ หรือ นันทิยา กมลพีระสกุล มัคคุเทศน์สาวใหญ่ผู้โด่งดังแห่งสะพานมอญ ทว่าสำหรับต๋อง สะพานแห่งนี้อาจเปรียบเสมือนโรงละครแห่งความฝันและพื้นที่ขอบสะพานเล็กๆนั่นก็อาจเปรียบได้กับเวทีที่กว้างใหญ่ เวทีที่ใช้เรียกความสนใจ เรียกผู้ชมและเรียกเงินเข้ากระเป๋า

ในแววตาของชายหนุ่มไม่มีความหวาดกลัว เหมือนกับที่ต๋องบอกกับพวกเราว่าสิ่งที่สำคัญที่สุดคือ “ห้ามกลัว” เขาเงยหน้ามองขึ้นฟ้าซึ่งสุดจะคาดเดาได้ว่า เป้าหมายของสายตาคู่นั้นหยุดลงที่ใด อาจจะเป็นเม็ดฝนอ้วนๆเม็ดหนึ่งที่กำลังพุ่งตรงเข้าสู่ใบหน้าของเขา อาจเป็นดวงดาวกลางฟากฟ้าที่ทอแสงทะลุม่านเมฆฝน หรือความฝันของเขาที่ปะปนอยู่กับความจริง ในระดับที่พวกเราไม่อาจเข้าถึง

หยดฝนจำนวนมากบนใบหน้าของเด็กหนุ่มค่อยๆไหลลงจากไรผมสีดำสนิทผ่านแก้มและอันตรธานหายไป กลายเป็นคราบน้ำที่ไม่สามารถแยกออกจากกันได้เมื่อมือหยาบลูบไล่ตั้งแต่ชายคางจนถึงกลางศีรษะ

วิสัยทัศน์แจ่มใส นักโดดน้ำก็พร้อมแล้วสำหรับการแสดง      

“จะโดดละนะ” ต๋องพูดกับพวกเราแววตาเปล่งประกาย และยื่นหน้าเข้ามายิ้มหยอกกับกล้องสองตัวที่สวมใส่เสื้อกันฝนแฮนด์เมดที่ทำจากถุงพลาสติก อยากได้ลูกเสือก็ต้องเข้าถ้ำเสือ อยากได้ภาพสวย ต้องอย่ากลัวกล้องเสีย ช่างภาพคนหนึ่งได้กล่าวไว้ทั้งน้ำตา

ฝนที่เริ่มตกหนักลงมาอีกครั้งทำให้สายน้ำที่หยดลงจากขอบสะพานทั้งสองข้างดูคล้ายกับน้ำตกขนาดย่อมๆ เนื้อไม้แดงที่ใช้ทำสะพาน ลื่นจนทำให้ผมอดห่วง “ชีวิต” ของเด็กหนุ่มที่กำลังยืนอยู่ ณ ขอบสะพานเวลานี้ไม่ได้ ในวินาทีถัดไปอะไรๆก็อาจเกิดขึ้นได้ ภาพที่งดงามจากช่างภาพทั้งสองคนหรือแม้แต่กระทั่งความตาย ของนักกายกรรม

แต่ไหนแต่ไร ฉากฝนตกก็ไม่ค่อยเป็นฉากที่แฝงความหมายอันดีงามสักเท่าไหร่ ฟ้าในวันฝนตกย่อมต่างกันสุดขั้วจากประโยคคุ้นหู “เช้าวันหนึ่งที่อากาศสดใส” ยิ่งเป็นฟ้าที่ขมุกขมัวด้วยเมฆฝนเช่นวันนี้ จินตนาการของผมโลดแล่นไปไกลจนอดที่จะดุด่าตัวเองไม่ได้ แต่ความตื่นเต้นก็ทำให้ดวงตาของผมเบิกกว้าง สมุดที่เปียกฝนและดินสอดำในมือพร้อมแล้วสำหรับการจดบันทึก

ในห้วงเวลาที่ตื่นเต้นจนแทบหยุดหายใจ ต๋องหันหน้าออกสู่ความเวิ้งว้างของแม่น้ำซองกาเลียย่อตัวลงและทะยานขึ้นสู่ฟากฟ้าต้านแรงโน้มถ่วง “ย้า-ฮู้!” เสียงดังฟังชัดหลุดออกมาจากปากของเด็กหนุ่มก่อนจะสยายแขนทั้งสองขึ้นโอบท้องฟ้าและมวลหมู่เมฆก่อนจะเก็บมือทิ้งตัวเป็นลูกดิ่งร่วงตูมลงสู่ผืนน้ำ ด้วยท่วงท่าที่แม้ไม่ได้มาตราฐานโอลิมปิก แต่ก็นับว่าตระการตาจับใจ

            คลื่นน้ำขนาดใหญ่กระจายออกทั่วบริเวณ ขณะกลืนร่างของเขาให้หายไปใต้ผืนน้ำ อึดใจถัดมาต๋องก็ทะลึ่งพรวดขึ้นจากจุดตกไม่ใกล้ไม่ไกล เอามือลูบหน้าสองสามที แม้สายตาของผมจะมองไม่สู้ชัดเจนเท่าไรนักในสายฝนพรำทว่า ผมก็มั่นใจว่าเขากำลังยิ้มอยู่ - - เขากำลังสนุกกับมันอยู่

การแสดงในรอบนี้ นับว่าดีไม่มีที่ติ

            เหนือผืนน้ำนั้น เด็กหนุ่มว่ายน้ำเข้าหาเสาไม้อย่างรวดเร็วและวางเท้าลงบนเนื้อไม้แดง สองมือของนักโดดน้ำและมัดกล้ามเนื้อกระชับแน่นขณะปีนป่ายโครงสะพานไม้ซึ่งดูยากพอๆกับการโดดน้ำ แสดงให้เห็นถึงความชำนาญ และความเป็น “มืออาชีพ” อย่างแท้จริง ชั่วอึดใจเดียวต๋องก็เหยียบอยู่บนปลายสามเหลี่ยมอีกครั้ง เขาพูดเสียงดัง ยิ้มกว้าง และพร้อมแล้วสำหรับผู้ชมในการแสดงรอบถัดไป

พระอาทิตย์กำลังจะลับขอบฟ้า เงินหนึ่งร้อยบาทที่พวกเราจ่ายให้ต๋องเป็นค่าอาชีพ ถูกนำไปเปลี่ยนเป็นก๋วยเตี๋ยวชามยักษ์และทุเรียน 1 พูใหญ่ในช่วงเวลาอันรวดเร็ว ในละแวกนี้ ไม่มีใครเรียกไอ้มืดว่าต๋องจนผมอดนึกในใจไม่ได้ว่าอาจถูกไอ้มืดกำลังเล่นตลกอยู่ แต่ชื่อก็เป็นเพียงคำเรียกขานเพื่อให้มนุษย์แตกต่างและเข้าใจกันเท่านั้น ตราบใดที่ยังสื่อสารกันรู้เรื่องและไม่ผิดใจกัน ชื่อเรียกก็ไม่ได้มีความสลักสำคัญอะไร และจะเป็นไรไปเล่าหากเขาพอใจให้ผมเรียกเขาเช่นนั้น

๖ บ้านบนแพ

ค่ำคืนที่หนาวเหน็บบนเรือนแพ ฝนยังคงไม่หยุดตกจนคล้ายเป็นดนตรีพื้นหลังที่พวกเราคุ้นชินไปเสียแล้ว สาหร่ายและตะไคร่น้ำที่เกาะอยู่ริมขอบแพเคลื่อนไหวเล่นล้อไปกับสายน้ำจนดูคล้ายสิ่งมีชีวิตที่เกาะกลุ่มกันส่งเสียงร้องปะปนกับเสียงฝน

พื้นไม้ที่ลงแลคเกอร์อย่างดีจนเงาเป็นมันของเรือนแพ สะท้อนกับแสงไฟจากหลอดตะเกียบที่สว่างโดดเดี่ยวท่ามกลางความมืดมิด ในฤดูฝนเช่นนี้ นักท่องเที่ยวที่สะพานมอญ ดูบางตาน่าใจหาย จนแม้แต่แม่น้ำเบื้องหน้าก็กลายเป็นสีดำดูลึกล้ำและมืดมิดกว่าเมื่อกลางวันมากนัก

พลันเสียงกาต้มน้ำในบริเวณท้ายแพก็หวีดดังขึ้น ผมลุกขึ้นช้าๆ การเคลื่อนไหวเร็วไปอาจทำให้ผมสูญเสียความรู้สึกอิ่มเอมจากเสียงฝนและบรรยากาศอันสงบนิ่ง

แม้ฝนกำลังตกอยู่ เม็ดฝนเคลื่อนที่ไวจนตามองไม่ทัน แต่เมื่อมอง “เม็ดฝน” ให้เป็น “ฝน” บรรยากาศโดยรวมกลับเชื่องช้า ผู้คนหลายคนมักรำคาญเสียงฝนตก แต่ผมกลับไม่รู้สึกเช่นนั้น เสียงของฝนทำให้ใจเราเงียบสงบ ความคิดพลุ่งพล่านภายในหัวจะถูกแทนที่ด้วยเสียงฝนจนกลายเป็นความเงียบ

กาแฟมอคค่าร้อนในแก้ว ส่งกลิ่นหอมและไอร้อนสีขาวขึ้นในอากาศที่หนาวเหน็บขณะผมกำลังเทน้ำร้อนลงในแก้ว ผู้คนมักบอกว่าพวกเขาชอบอากาศหนาว แต่แท้จริงแล้วคนเหล่านั้นชอบความอบอุ่นต่างหาก คนเหล่านั้นชอบอากาศหนาวเพราะเขามีผ้าห่มผืนใหญ่ เสื้อกันหนาวหนาๆ และเครื่องดื่มร้อนๆรสชาติดี

ลูกแมวน้อยสีเทา-ขาว หน้าตาบ้านๆตัวหนึ่งซึ่งเข้ามาทำความรู้จักพวกเราตั้งแต่เมื่อเช้าเดินมาทักทายผมด้วยภาษาแมว อย่างสบายอารมณ์ก่อนจะมานอนซุกตรงพื้นที่ว่างระหว่างขาที่นั่งขัดสมาธิอยู่อย่างพอดิบพอดี มันคงเหนื่อยและต้องการที่นอนอุ่นๆในค่ำคืนที่ฝนตกเช่นนี้

ลูกแมวต้องต่อสู้กับอะไรบ้างนะในชีวิตประจำวัน ผมคิดขณะลูบขนนิ่มของมันใน “อ้อมขา” วันนี้ทั้งวันมันอาจจะเล่นซนจนเหนื่อย,พูดคุยกับนักท่องเที่ยวด้วยภาษาสากลของแมวที่ทุกชนชาติเข้าใจ หรือหนีเอาชีวิตรอดจากหมาตัวใหญ่ แต่ไม่ว่าจะเป็นอย่างไรก็ตาม ผมคิดว่าชีวิตของคนที่ต้องดิ้นรนหาเลี้ยงชีพ ลำบากกว่าลูกแมวหลายเท่านัก แต่ชีวิตเหล่านั้นก็น่าสนใจกว่า เช่นกันกับชีวิตของ “ต๋อง เมฆ” นักโดดน้ำแห่งสะพานมอญที่ผมกำลังเปลี่ยนความทรงจำลงเป็นตัวอักษรด้วยลายมือยึกยือ

บทส่งท้าย

เช้าวันนี้ ท้องฟ้าเปิดโล่ง หลังพายุใหญ่ผ่านพ้นไปเมื่อคืน แสงแดดที่สว่างจ้าทำให้ผมเห็นสะพานมอญในอีกมุมที่ไม่เคยเห็นมาก่อน แต่ผมกลับไม่เห็นต๋องบนสะพานแม้จะรอนานแค่ไหน . . .เขาไม่ได้มาตามนัด

พระไทยและพระมอญที่แยกกันบิณฑบาตคนละฟากของสะพาน ต่างเสร็จกิจของสงฆ์และทยอยกลับไปจนหมดแล้ว เหลือไว้แต่เด็กๆ ที่แต่งตัวในชุดมอญปะแป้งทานาคาเป็นลวดลายต่างๆกันไป คอยบริการถ่ายภาพคู่กับเหล่านักท่องเที่ยวจากทั่วทุกมุมโลกแลกกับค่าน้ำใจเล็กๆน้อยๆ

ขณะที่พวกเรากำลังจะกลับออกไปสู่โลกแห่งความจริงและทิ้งชุมชนแห่งนี้ไว้เป็นความทรงจำ เม็ดฝนที่คุ้นเคยก็กลับมาเยี่ยมเยียนพวกเราอีกครั้ง น่าแปลกที่ผมกลับไม่รู้สึกรังเกียจหรือหงุดหงิดอะไร ทั้งๆที่เสื้อผ้าเหม็นอับในเป้หลายๆตัวก็เป็นฝีมือของน้ำจากฟ้าเหล่านั้น

เมล์เครื่องส่งเสียงกระหึ่ม กลางเสียงฝนที่โปรยเบาๆคล้ายคำบอกลา ผมรู้สึกอึดอัดใจเล็กๆที่ยังไม่ได้ร่ำลาเพื่อนใหม่ที่เพิ่งบอกชื่อให้ทราบเมื่อวันก่อน เพื่อนใหม่ที่มีอาชีพเป็นนักโดดน้ำ

ทันใดนั้น

“ตูม!” เสียงที่ผมจำได้ดีก็ดังขึ้นอีกครั้งจากสะพานมอญ

ผมยิ้มในใจ เพื่อนของผมไม่ได้หายไปไหนหรอก ก็อย่างที่ชาวบ้านเค้าบอกไว้....

 “มีไอ้มืดคนเดียวนั่นแหละที่บ้าโดดน้ำ”

ขอขอบคุณแหล่งข้อมูล

ครูตุ๋ย - วิมพร โสภาปัจจุสมัย

พี่เย็น - นันทิยา กมลพีระสกุล

พี่นี - สุธาพร ขวัญธนรักษ์

ลุงเณร – วิชาญ ดาบแก้ว

ไอ้มืด - ต๋อง เมฆ –นักโดดน้ำ

และผู้มีพระคุณท่านอื่นอีกมากมายที่ไม่ได้ระบุนาม